هنر بدون هنرمند وجود ندارد
در اين نشست كه به رياست داوود رشيدي برگزار شد، رئيس انجمن بازيگران سينماي ايران با اظهار خرسندي از حضور محمدرضا شجريان در جمع بازيگران گفت: نميدانيد كه امروز چه حالي دارم و چه بغضي از حضور ايشان گلويم را ميفشارد؟ همه ما عاشق ايشان و هنرشان هستيم و خوشحالم كه بعد از مدت زيادي از نخستين درخواستم براي حضور ايشان در جمع بازيگران، بالاخره اين درخواست به نتيجه رسيد.
رشيدي سپس با تشريح چگونگي دعوت انجمن بازيگران براي اين نشست، گفت: از
آنجا كه ايشان يكي از برجستهترين اساتيد ما هستند و خيليها به حضور
ايشان علاقه دارند، اگر ما اين برنامه را بهصورت رسمي اعلام ميكرديم،
امروز اينجا جاي سوزن انداختن هم نبود؛ به همين دليل عذر ما را بپذيريد كه
اين نشست را بهصورت تلفني به هنرمندان اطلاع داديم.
آنطور كه ايسنا
گزارش كرده است، در ادامه اين نشست، شجريان نيز از حضور در جمع هنرمندان
اظهار خرسندي كرد و گفت: قطعا امروز يكي از روزهاي خوب زندگيام است كه در
كنار تمام گرفتاريهايمان در كنار هم جمع شدهايم و قطعا اين روزها در
زندگي همه ما خواهد ماند و نقش ارزندهاي دارد.
او ادامه داد: من سخنران نيستم و فقط آواز ميخوانم. پس نميتوانم از
قبل سخناني را آماده كنم. اما اگر شما سؤالي داريد، من اينجا حاضر هستم تا
به اين سؤالها پاسخ بدهم.
شجريان سپس در پاسخ به پرسش داوود رشيدي
درباره معرفي استادان تأثيرگذار او در عرصه آواز، گفت: قطعا اساتيد من يكي
دو نفر نبودند بلكه من از هر كسي چيزي ياد گرفتم و زندگيام چيزي جز تقليد
نبوده است.
او با اشاره به شروع فعاليتش در مشهد ادامه داد: نتوانستم در حوزه موسيقي كسي را پيدا كنم و تنها از برنامههاي راديو استفاده كردم. اما با ورود به تهران و راديو نزد «احمد عبادي» رسيدم و از او بسيار آموختم. هفتهاي يكي دو روز هم نزد «اسماعيل مهرتاش» در جامعه «باربد» و يا در منزلش رديفها و تصانيف را آموختم.
«فرامرز پايور» هم ديگر استادي بود كه سنتور و رديفهاي صبا را از او فرا گرفتم و در تالار رودكي و راديو در كنار او و گروهش كار كردم. شجريان، استاد دوامي و برومند را از ديگر استادان خود دانست و گفت: اساتيد بسياري بودند كه من از هركدامشان چيزي ياد گرفتم اما «جليل شهناز» هنرمندي بود كه آنقدر كه ساز او را گوش كرده بودم به ساز ديگري گوش نداده بودم و قطعا بيشترين موفقيت من آشنايي با توانايي و خلاقيت او بود.
در اين ميان نوازندههاي ديگري هم وجود دارند كه مجموع آموختههايم از آنها، شجريان امروز است. او اضافه كرد: در كارگاههايي كه در فرهنگستان هنر با شاگردانم برپا ميكنم، تأكيد دارم كه شعر را روايت نكنند بلكه آن را بازي كنند. هنرمند تئاتر وقتي روي صحنه ميآيد با بيان خود بازي را آغاز ميكند و همهچيز را از دل آن نشان ميدهد، اين بيان بيننده را تحتتأثير خود قرار ميدهد پس خواننده هم بايد شعر را بهگونهاي بيان كند كه با كلمات و فرم بيان آنها شنونده تحتتأثير قرار بگيرد. شجريان در بخش ديگري از اين نشست در پاسخ به اهميت شخصيت يك هنرمند در مقابله با مخاطبان خود، گفت: در هر شرايطي بايد ديد كه پشت هنر چه كسي قرار دارد؟
پشت اين صدا چه كسي زندگي ميكند؟ زيرا مردم ناخواسته آن شخصيت را دنبال ميكنند و هنرمند در اين مسير بايد بهگونهاي خود را نشان دهد كه در برابر مخاطب خود ارزش هنرمندي داشته باشد. هنرمند بايد سعي كند در راه انسانيت قدم بردارد و با عاطفه و وجدان خود حركت، فكر و عمل كند.
استاد آواز ايران خطاب به حاضران گفت: هنرمان را دستكم نگيريم و در هرجا كه سزاوار هنر است، آن را عرضه كنيم. ارزش هنر والاست و بايد جايگاه آن را پيدا كرد، زيرا هنر بدون هنرمند وجود ندارد و به همين دليل رفتار هنرمند بايد هنرمندانه باشد.
شجريان درباره سازهايي كه ساخته است نيز گفت: از سالها قبل مطالعه درباره سازها را شروع كرده بودم و حتي تجربههايي در اين زمينه داشتم و با اين اتفاق تصميم گرفتم تا دست به كار شوم و سازهاي جديدي ارائه كنم. اميدوارم هنرمندان به اين عرصه ارزش دهند تا اين سازها ماندگار شوند. من اين سازها را براساس صداهايي كه نياز داريم طراحي ميكنم.
تا امروز 9ساز طراحي و ساختهام و چند ساز ديگر را در مرحله تست دارم. خوشحالم كه اين 9 ساز هيچكدام رد نشده است و در اجراهاي ما جواب داده است. زيرا در هنگام ساخت آنها توجه داشتم كه هر هنرمندي بتواند به راحتي با آن كار كند و اذيت نشود.
البته هنرمندان بعد از كار با اين سازها نظرات خودشان را به من منتقل ميكنند و من هم براساس ايدهها و مشكلات طراحي خود را كامل ميكنم اما سازندگان ديگر هم بايد بدانند كه در كنار سازهاي سنتي بايد سازهاي جديدي هم درست كرد تا براي سليقهها و رنگهاي مختلف صدا قابل استفاده باشد.
شجريان در بخش ديگري از نشست درباره اهميت اذان «موذنزاده اردبيلي» و پيوند آن با قلب و جان مردم ايران گفت: اين اذان 2ويژگي قابل توجه دارد، يكي اينكه زندهياد موذنزاده آن را در «بيات ترك» خوانده است، زيرا بيات ترك همواره پيام ميدهد و نويددهنده و آگاهكننده است و اين انتخاب به درستي از سوي ايشان انجام شده است تا در هر زماني به شما نويد دهد.
از سوي ديگر او با خلوص نيت اين اذان را خوانده است و من كه سالهاست در عرصه موسيقي كار ميكنم بيش از 60 سال است كه اين اذان را شنيدهام و با آن زندگي كردم. در پايان اين مراسم لوح تقدير و هداياي خانه سينما به شجريان اهدا شد.
نامم ز کارخانهی عشاق محو باد / گر جز محبت تو بود شغل ديگرم